Jak wygląda sytuacja pod tym względem w 2019. roku? Wyników podobnej ankiety jeszcze nie mamy, ale możemy już teraz podsumować, jakie zmiany dokonały się w sektorze przedsiębiorców w mijającym roku.

Wyliczanie składek ZUS na podstawie przychodu

Największa zmiana dokonana w 2019. roku definitywnie należy do nowego przepisu o wyliczaniu składki ZUS na podstawie przychodu przedsiębiorcy. Oznacza to, iż osoby, które prowadzą działalność gospodarczą o stosunkowo niskim przychodzie, mogą rozliczać się na podstawie nowego schematu. Schemat ten dotyczy przedsiębiorców, których całkowity przychód nie przekroczył kwoty 63 tysięcy złotych w ubiegłym roku. Dodatkowo zmiana przepisów obowiązuje tylko tych przedsiębiorców, którzy w 2018 roku prowadzili swoją działalność przez minimum 60 dni. Zmiana ta nie jest tak rewolucyjna, jak mogłoby się wydawać. Należy jednak rozróżnić pojęcie przychodu od dochodu. Przedsiębiorcy generujący straty w żaden sposób nie będą mogli skorzystać z tej ulgi.

Zmiana w obszarze elektronicznych aktach osobowych

W 2019 roku pracodawcy mają prawo prowadzić akta pracownicze wyłącznie w formie elektronicznej. Wcześniej dopuszczalne było prowadzenie akt papierowych oraz wspomagających dokumentów w formie elektronicznej. W obecnym roku taka sytuacja nie może mieć miejsca. Na początku roku było to niemałym wyzwaniem dla pracodawców, gdyż zmuszało ich do migracji dokumentów papierowych na formę elektroniczną. Z drugiej strony jest to duży ukłon w stronę ochrony środowiska poprzez zmniejszenie ilości produkcji papieru. W parze z tym rozwiązaniem idzie rosnąca popularność księgowości online.

Wynagrodzenie zatrudnionego małżonka jako koszt

Wyczekiwana przez przedsiębiorców zmiana nadeszła w 2019 roku. Wcześniej praca członków rodziny nie pełniła w żadnym wypadku funkcji kosztowej. Było to nierówne traktowanie małżonków i dzieci pracujących w rodzinnej firmie. W tym roku zmiana w tym obszarze polega na tym, iż przedsiębiorca będzie mógł zaliczyć wynagrodzenie rodziny jako koszt uzyskania przychodu.

Powyżej przedstawione to trzy najważniejsze zmiany, które miały miejsce w 2019 roku. Jako mniej istotne można wymienić zmianę w rozliczaniu przychodów z tytułu obrotem kryptowalut. Obecnie rząd planuje rewolucyjne zmiany dla przedsiębiorców w 2020 roku, lecz zanim one nadejdą, przyjdzie jeszcze czas na ocenę, czy rok 2019 był dla przedsiębiorców łagodny.

Zalety księgowego audytu wewnętrznego

Księgowy audyt wewnętrzny jest nieoceniony w monitorowaniu istotnych procesów w danej firmie. Porównanie założonych celów biznesowych z realnymi wynikami daje wyraźny obraz skuteczności systemu zarządzania i analizę efektywności podjętych działań. Praca audytora polega również na zidentyfikowaniu potencjalnego ryzyka pojawienia się niezgodności w systemie jakości, weryfikacji zgodności z wymaganiami umownymi oraz inicjowaniu działań korygujących i zapobiegawczych, ustaleniu słabych punktów. Audyt księgowy wykonywany jest za pomocą: wywiadu z przełożonymi i pracownikami, testu (analiza dokumentów źródłowych), graficznej analizy procesów oraz procedury analitycznej (porównanie bieżących informacji z poprzednim okresem).

Audyt wewnętrzny przynosi wymierne korzyści między innymi w postaci optymalizacji kosztów, weryfikacji efektywności strategii, wnikliwej ocenie wybranych segmentów firmy. Dlatego też, warto zastanowić się nad współpracą z zewnętrzną firmą specjalizującą się w usługowym prowadzeniu audytu księgowego.

Warto pamiętać, iż samodzielne prowadzenie księgowości wymaga odpowiedniej wiedzy, sumienności, czasu i znajomości nieustannie zmieniających się przepisów, nowych wykładni i orzeczeń mających wpływ na sytuację prawną i rozliczenia księgowe w firmie. Dla osób, które chcą podjąć się samodzielnego prowadzenia księgowości nieoceniona jest księgowość online. Dzięki takiemu rozwiązaniu przedsiębiorcy otrzymują między innymi zdalny dostęp do programu księgowego, stały dostęp do danych finansowych firmy, możliwość samodzielnego monitoringu płatności. Warto wspomnieć, iż dane archiwizowane są na odpowiednio zabezpieczonych nośnikach usługodawcy.

Księgowość online – mobilność i oszczędność pieniędzy

Kolejną zaletą księgowości online jest również mobilność (łatwy dostęp do ważnych danych poza siedzibą biura), wygoda (niezwykle funkcjonalne programy, takie jak Comarch ERP XL, dawniej CDN XL, czy Comarch ERP Optima, posiadające wbudowane rozwiązania zapewniające automatyzację procesów biznesowych), oszczędność (księgowość online wymaga również mniejszego nakładu finansowego, dlatego też jest to rozwiązanie zazwyczaj dedykowane małym i średnim firmom).

Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT)

Podatek dochodowy jest podatkiem osobistym. W związku z tym, podatnikiem jest każda osoba fizyczna osiągająca dochód. Na osobach fizycznych, których miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ciąży nieograniczony obowiązek podatkowy. Innymi słowy, każda z tych osób zobowiązana jest do odprowadzania podatku w Polsce od wszystkich uzyskanych dochodów (przychodów), bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.

Opodatkowanie podatkiem dochodowym osób fizycznych regulowane jest przez dwie ustawy:
I – Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
II- Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT)

Osobami prawnymi prowadzącymi działalność gospodarczą są jednostki organizacyjne, którym ustawodawstwo przyznaje osobowość prawną. Wśród tych podmiotów znajdują się między innymi: spółki kapitałowe prawa handlowego, banki, stowarzyszenia, fundacje, spółdzielnie, w tym również spółdzielnie mieszkaniowe, jednostki samorządu terytorialnego, uczelnie wyższe.
Opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób prawnych reguluje ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

Na podstawie zasad ogólnych przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód (nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym) bez względu na rodzaj źródeł przychodów.

Podatnicy mają obowiązek złożenia zeznania podatkowego o wysokości dochodu uzyskanego w roku podatkowym do końca trzeciego miesiąca roku następnego. W tym okresie należy również uiścić podatek lub różnicę między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą stosowanych zaliczek za okres od początku roku.

W celu uniknięcia kar za nieterminowe złożenie zeznania podatkowego lub nieodpowiednie wykazanie wysokości i źródeł dochodu, warto zlecić prowadzenie pełnej księgowości i innych usług księgowych pracownikom sprawdzonego biura rachunkowego.

Każde państwo posiada odrębną historię i tradycję. Własny język i kulturę. Jednak to co łączy niemal wszystkie kraje, to przymus płacenia podatków. Podatek to nieodpłatna, obowiązkowa i finansowa konieczność o charakterze ogólnym. Zwykle jednostronnie nakładana przez przedstawicieli państwa i samorządów terytorialnych. Niepłacenie podatków wiąże się z brakiem dostępu do świadczeń zdrowotnych oraz konsekwencji prawnych. Podatek pełni trzy funkcje: fiskalną, regulacyjną oraz stymulacyjną. Pierwsza odpowiedzialna jest za dochody państwa. Druga za redystrybucję środków pieniężnych pomiędzy podmiotami gospodarczymi a budżetem. Ostatnia opiera się na zróżnicowaniu obciążeń podatkowych, jakimi zobowiązane są podmioty gospodarcze. Każde państwo wprowadza własny system podatkowy. System ten to zespół podatków, działających jednocześnie w obrębie kraju, tworzących całość prawną i ekonomiczną. Oznacza to, że system podatkowy to zbiór przepisów prawnych określających pobór finansowy nałożony na mieszkańców państwa. System umożliwia sprawowanie funkcji redystrybucyjnej. Zawdzięcza to ulgom i zwolnieniom podatkowym, odmiennym stawkom i progresywnemu opodatkowaniu dochodów.

System podatków w Polsce

Sposób działania systemu podatkowego w Polsce jest opisany w Konstytucji Rzeczpospolitej Polski z kwietnia 1997 roku. Według art. 217 wyznaczone przedmioty i podmioty mają obowiązek płacenia podatków zgodnie z określonymi stawkami i zasadami dotyczącymi ulg, umorzeń i obowiązków. Wszelkie zmiany mogą być wprowadzane jedynie na drodze uchwały. W polskim systemie kwestię podatków porusza także Ordynacja Podatkowa z sierpnia 1997 roku regulująca system. Aktualnie w Polsce obowiązuje 13 rodzajów podatków, z czego 10 to podatki bezpośrednie, natomiast trzy pozostałe zaliczane są do podatków pośrednich.
Podatek bezpośredni – podatek nakładany na źródło przedmiotu opodatkowania. Działa według zasady – im większy dochód, tym większy podatek.
Podatek pośredni – podatek ujawniający zdolność podatkową podatnika pośrednio, poprzez odniesienie do obrotu lub przychodu.

Nie ma znaczenia, czy samochód ten jest zaliczony do środków trwałych, czy nie. Ograniczenie w odliczaniu VAT od wydatków na samochody nie wyraża rzeczywistego używania pojazdu do celów firmowych. Ma ono jedynie charakter uproszczony. Nie ma znaczenia, czy faktycznie podatnik wykorzystuje samochód do celów firmowych w 50% czy w innej części. Dla powyższego rozliczenia nie ma także znaczenia, czy wydatki na samochód przekraczają w niektórych miesiącach kilometrowkę prowadzoną dla celów podatku dochodowego (gdy samochód nie jest środkiem trwałym), czy też są znacznie niższe.

Jeżeli samochód wykorzystywany jest zarówno do celów firmowych, jak i prywatnych, z faktur dokumentujących jego np. naprawę i poniesienie innych wydatków, podatnik może odliczyć 50% kwoty VAT. Niestety do 30-06-2015 r. nie może odliczać VAT od zakupu paliwa do napędu tego pojazdu.

Powstanie obowiązku podatkowego
Za podstawowy termin powstania obowiązku podatkowego uznaje się chwilę dokonania dostawy towarów lub moment wykonania usługi. Zatem obecnie moment powstania obowiązku podatkowego nie jest związany generalnie z datą wystawienia faktury (chociaż są wyjątki).

Natomiast otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi skutkuje również powstaniem obowiązku podatkowego z chwilą otrzymania zapłaty, w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Tak więc wystawienie faktury w następnym miesiącu nie przesunie już momentu rozliczenia podatku VAT (tak jak to było do końca 2013 r.). Obecnie podatnik sprzedając towary (świadcząc usługę) musi ustalić, kiedy dochodzi faktycznie do dostawy towarów (wykonania usługi).

Ważna data dostawy
Jak wskazano w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów należy rozumieć datę przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Najczęściej prawo do dysponowania towarem jak właściciel przechodzi na nabywcę w momencie wydania mu towaru.

Jak uznał NSA w wyroku z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1389/09, pojęcie „rozporządzania towarami jak właściciel” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT należy rozumieć szeroko. Spośród czynności przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel można na pewno wymienić sprzedaż i zamianę oraz każdą inną transakcję, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu.

Na takie rozumienie pojęcia dostawy towarów wskazuje także orzecznictwo ETS. Przykładowo w wyroku w sprawie C-320/88 Trybunał stwierdził, że „dostawa towarów” w rozumieniu art. 5 (1) VI Dyrektywy oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym. Z przepisu tego, zdaniem Trybunału, wynika, że kładzie on nacisk na faktyczne dysponowanie rzeczą tak jak właściciel, a nie na nabycie prawa własności.

Dodatkowo NSA w powołanym wcześniej wyroku wskazał, że objęcie w posiadanie towaru przez odbiorcę w obrocie handlowym, stanowiące o objęciu towaru w ekonomiczne władztwo, może nastąpić przez:

• odebranie towaru z magazynu dostawcy,
• dostarczenie towaru do magazynu odbiorcy,
• wysłanie towaru przez przewoźnika na podstawie zawartej umowy przewozu.

Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z cywilnoprawną zasadą swobody umów, strony mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się naturze stosunku, ustawie czy też zasadom współżycia społecznego. Wynika to z art. 3531 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 121).

Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby podatnicy (strony transakcji) pomiędzy sobą ustalili, w którym momencie dochodzi do dostawy towarów w rozumieniu art. 19a ustawy o VAT. Takie regulacje można zawrzeć bądź w regulaminie firmy (dostawcy towarów), bądź też bezpośrednio w umowie z kontrahentem.

Pomocne w tym zakresie mogą być – stosowane w umowach międzynarodowych – Międzynarodowe Reguły Handlu (Incoterms), określające warunki sprzedaży, wśród których można wyróżnić m.in.:

a) reguły przewidujące obowiązek poniesienia zasadniczych kosztów transportu i ryzyka związanego z towarem w transporcie przez nabywcę – jak np. EXW (ex works) oznaczające pozostawienie towaru do dyspozycji nabywcy np. w magazynie dostawcy, czy też FCA, FOB itp.,

b) reguły przewidujące obowiązek poniesienia zasadniczych kosztów transportu i ryzyka związanego z towarem w transporcie przez dostawcę – jak np. DDP.

W tym miejscu warto przywołać interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2013 r., nr IPPP1/443-526/13-2/AP. W interpretacji tej organ podatkowy odniósł się już do przepisów obowiązujący od 1 stycznia 2014 r. Jak wyjaśnił, z wydaniem towaru przez dostawcę łączy się istotny skutek dokonania sprzedaży towarów, polegający m.in. na przejściu na odbiorcę korzyści i ciężarów związanych z towarem oraz ryzyka przypadkowej jego utraty lub uszkodzenia. Zdaniem fiskusa chwilą decydującą o przejściu na odbiorcę tych korzyści i ciężarów ryzyka jest – co do zasady – wydanie towaru. Jeżeli strony oznaczyły inną chwilę niż wydanie towaru dla przejścia korzyści i ciężarów, to w razie wątpliwości przyjmuje się, że ta sama chwila dotyczy przejścia ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia towaru.

Wyjaśnienia Ministerstwa
Ministerstwo Finansów w broszurze informacyjnej „Zmiany w zakresie określania momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT od 1 stycznia 2014 r.” wyjaśniło m.in., jak ustalać moment „dokonania dostawy”. Ministerstwo wskazało przykładowe sytuacje, kiedy dostawę należy uznać za „dokonaną”. Ma to miejsce, jeżeli:

1. towar jest wydawany bezpośrednio nabywcy lub osobie przez niego wskazanej – dokonanie dostawy następuje z chwilą wydania towaru,
2. towar jest dostarczany transportem własnym dostawcy lub najętym przez niego, do miejsca wskazanego przez nabywcę – dokonanie dostawy następuje, co do zasady, z chwilą dostarczenia towaru do miejsca wskazanego przez nabywcę,
3. towar jest pozostawiony w miejscu wskazanym przez nabywcę (np. nabywca prosi o pozostawienie towaru przez pewien czas w magazynie dostawcy) – dokonanie dostawy następuje z chwilą pozostawienia tego towaru w uzgodniony sposób do dyspozycji nabywcy,
4. towar jest wysyłany nabywcy przez dostawcę za pośrednictwem przewoźnika, kuriera, poczty itp. (ryzyko utraty towaru ponosi nabywca) – dokonanie dostawy towaru następuje z chwilą wydania towaru podmiotowi, który jest zobowiązany do jego dostarczenia (w tym momencie dostawca przenosi prawo do rozporządzania towarem jak właściciel),
5. kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy – dokonanie dostawy następuje generalnie z chwilą fizycznego wydania towaru ostatecznemu nabywcy, ale jeżeli przed tym wydaniem dojdzie do przeniesienia na nabywcę prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, dostawa będzie dokonana z tą chwilą.

Ponadto zdaniem Ministerstwa Finansów postanowienia cywilnoprawne, np. zastrzeżenie prawa własności do czasu zaistnienia danego zdarzenia, w sytuacji gdy towar został już wydany, pozostają bez wpływu na termin „dokonania dostawy towaru”.

Przykład 1
Podatnik wydał towar nabywcy w dniu 10 stycznia 2014 r. z zastrzeżeniem, że prawo własności rzeczy przechodzi na nabywcę w dniu zapłaty. Nabywca zapłacił za towar w dniu 10 lutego br. Obowiązek podatkowy powstał w dniu 10 stycznia br.

Przykład 2
Podatnik prowadzi sklep internetowy. Towary dostarcza klientom przez kuriera. Nabywca dokonuje zapłaty za towar kurierowi w chwili jego odbioru (ryzyko utraty towarów ponosi dostawca). Dostawca wysłał towar klientowi w dniu 28 stycznia br. Kurier dostarczył go w dniu 1 lutego br. W tym przypadku obowiązek podatkowy powstanie w dniu 1 lutego.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.)

Jakiś czas temu było głośno o wykorzystywaniu służbowych środków trwałych do celów prywatnych. Wtedy orzeczenia były różne, w zależności od sprawy. Ostatnio sądy zajmowały się podatkiem od pączków… Nigdy jednak urzędy skarbowe i sądy nie weszły na taki poziom abstrakcji.

Jakie było uzasadnienie dla płacenia podatku od „służbowego” wykorzystywanego służbowo? Otóż, sprawa dotyczyła zatrudnionych na tzw. kontrakty menedżerskie. Jeśli menedżer używałby np. swojego prywatnego samochodu, to mógłby wynegocjować lepsze wynagrodzenie, od którego zapłaciłby oczywiście podatek. Dostaje samochód służbowy, więc podatek też się należy!

Wyrok dotyczy konkretnej, rozpatrywanej przez NSA sprawy, ale i tak urzędy skarbowe będą się na niego powoływały, żeby ściągać dodatkowe daniny. Trudno powiedzieć, na jaką skalę ten proceder się rozwinie.

Absurd. Najbardziej spodobał mi się komentarz, że w takim wypadku pilot powinien płacić podatek od używania służbowego samolotu… może pójdźmy dalej – niech żołnierz płaci za karabin, sprzątaczka za miotłę itd.

Od 2013 roku można z czystym sumieniem wysyłać faktury e-mailem. Wcześniej też było to możliwe, ale trzeba było uzyskać pisemną (albo elektroniczną) zgodę nabywcy na tego typu format faktury.

Obecnie domyślnie przyjmuje się, że zgadzamy się na otrzymywanie faktur elektronicznych. Można oczywiście nie wyrazić zgody na nie i wtedy sprzedawca musi wysłać papier.

Trzeba pamiętać o wszystkich cechach faktury – przy formie elektronicznej trzeba zachować integralność, autentyczność i czytelność faktury.

W praktyce – można wysłać fakturę w formacie pdf – bo nie da się tam nic zmienić. Przesłanie jej np. w formie arkusza kalkulacyjnego jest bez sensu (nabywca mógłby sobie w niej pozmieniać np. kwoty).

Pamiętam, jak lata temu za rewolucyjne uważano zniesienie konieczności podpisywania faktur – przez nabywców (!) i sprzedawców. Świat się zmienia, zmienia się księgowość i nie da się od tego uciec. Szkoda tylko, że zmiany w dobrym kierunku są raczej symboliczne i nieliczne – poza tym biurokracja rozrasta się, że hoho!

Powstanie obowiązku podatkowego
Za podstawowy termin powstania obowiązku podatkowego uznaje się chwilę dokonania dostawy towarów lub moment wykonania usługi. Zatem obecnie moment powstania obowiązku podatkowego nie jest związany generalnie z datą wystawienia faktury (chociaż są wyjątki).

Natomiast otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi skutkuje również powstaniem obowiązku podatkowego z chwilą otrzymania zapłaty, w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Tak więc wystawienie faktury w następnym miesiącu nie przesunie już momentu rozliczenia podatku VAT (tak jak to było do końca 2013 r.). Obecnie podatnik sprzedając towary (świadcząc usługę) musi ustalić, kiedy dochodzi faktycznie do dostawy towarów (wykonania usługi).

Ważna data dostawy
Jak wskazano w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów należy rozumieć datę przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Najczęściej prawo do dysponowania towarem jak właściciel przechodzi na nabywcę w momencie wydania mu towaru.

Jak uznał NSA w wyroku z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1389/09, pojęcie „rozporządzania towarami jak właściciel” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT należy rozumieć szeroko. Spośród czynności przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel można na pewno wymienić sprzedaż i zamianę oraz każdą inną transakcję, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu.

Na takie rozumienie pojęcia dostawy towarów wskazuje także orzecznictwo ETS. Przykładowo w wyroku w sprawie C-320/88 Trybunał stwierdził, że „dostawa towarów” w rozumieniu art. 5 (1) VI Dyrektywy oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym. Z przepisu tego, zdaniem Trybunału, wynika, że kładzie on nacisk na faktyczne dysponowanie rzeczą tak jak właściciel, a nie na nabycie prawa własności.

Dodatkowo NSA w powołanym wcześniej wyroku wskazał, że objęcie w posiadanie towaru przez odbiorcę w obrocie handlowym, stanowiące o objęciu towaru w ekonomiczne władztwo, może nastąpić przez:

• odebranie towaru z magazynu dostawcy,
• dostarczenie towaru do magazynu odbiorcy,
• wysłanie towaru przez przewoźnika na podstawie zawartej umowy przewozu.

Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z cywilnoprawną zasadą swobody umów, strony mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się naturze stosunku, ustawie czy też zasadom współżycia społecznego. Wynika to z art. 3531 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 121).

Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby podatnicy (strony transakcji) pomiędzy sobą ustalili, w którym momencie dochodzi do dostawy towarów w rozumieniu art. 19a ustawy o VAT. Takie regulacje można zawrzeć bądź w regulaminie firmy (dostawcy towarów), bądź też bezpośrednio w umowie z kontrahentem.

Pomocne w tym zakresie mogą być – stosowane w umowach międzynarodowych – Międzynarodowe Reguły Handlu (Incoterms), określające warunki sprzedaży, wśród których można wyróżnić m.in.:

a) reguły przewidujące obowiązek poniesienia zasadniczych kosztów transportu i ryzyka związanego z towarem w transporcie przez nabywcę – jak np. EXW (ex works) oznaczające pozostawienie towaru do dyspozycji nabywcy np. w magazynie dostawcy, czy też FCA, FOB itp.,

b) reguły przewidujące obowiązek poniesienia zasadniczych kosztów transportu i ryzyka związanego z towarem w transporcie przez dostawcę – jak np. DDP.

W tym miejscu warto przywołać interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2013 r., nr IPPP1/443-526/13-2/AP. W interpretacji tej organ podatkowy odniósł się już do przepisów obowiązujący od 1 stycznia 2014 r. Jak wyjaśnił, z wydaniem towaru przez dostawcę łączy się istotny skutek dokonania sprzedaży towarów, polegający m.in. na przejściu na odbiorcę korzyści i ciężarów związanych z towarem oraz ryzyka przypadkowej jego utraty lub uszkodzenia. Zdaniem fiskusa chwilą decydującą o przejściu na odbiorcę tych korzyści i ciężarów ryzyka jest – co do zasady – wydanie towaru. Jeżeli strony oznaczyły inną chwilę niż wydanie towaru dla przejścia korzyści i ciężarów, to w razie wątpliwości przyjmuje się, że ta sama chwila dotyczy przejścia ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia towaru.

Wyjaśnienia Ministerstwa
Ministerstwo Finansów w broszurze informacyjnej „Zmiany w zakresie określania momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT od 1 stycznia 2014 r.” wyjaśniło m.in., jak ustalać moment „dokonania dostawy”. Ministerstwo wskazało przykładowe sytuacje, kiedy dostawę należy uznać za „dokonaną”. Ma to miejsce, jeżeli:

1. towar jest wydawany bezpośrednio nabywcy lub osobie przez niego wskazanej – dokonanie dostawy następuje z chwilą wydania towaru,
2. towar jest dostarczany transportem własnym dostawcy lub najętym przez niego, do miejsca wskazanego przez nabywcę – dokonanie dostawy następuje, co do zasady, z chwilą dostarczenia towaru do miejsca wskazanego przez nabywcę,
3. towar jest pozostawiony w miejscu wskazanym przez nabywcę (np. nabywca prosi o pozostawienie towaru przez pewien czas w magazynie dostawcy) – dokonanie dostawy następuje z chwilą pozostawienia tego towaru w uzgodniony sposób do dyspozycji nabywcy,
4. towar jest wysyłany nabywcy przez dostawcę za pośrednictwem przewoźnika, kuriera, poczty itp. (ryzyko utraty towaru ponosi nabywca) – dokonanie dostawy towaru następuje z chwilą wydania towaru podmiotowi, który jest zobowiązany do jego dostarczenia (w tym momencie dostawca przenosi prawo do rozporządzania towarem jak właściciel),
5. kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy – dokonanie dostawy następuje generalnie z chwilą fizycznego wydania towaru ostatecznemu nabywcy, ale jeżeli przed tym wydaniem dojdzie do przeniesienia na nabywcę prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, dostawa będzie dokonana z tą chwilą.

Ponadto zdaniem Ministerstwa Finansów postanowienia cywilnoprawne, np. zastrzeżenie prawa własności do czasu zaistnienia danego zdarzenia, w sytuacji gdy towar został już wydany, pozostają bez wpływu na termin „dokonania dostawy towaru”.

Przykład 1
Podatnik wydał towar nabywcy w dniu 10 stycznia 2014 r. z zastrzeżeniem, że prawo własności rzeczy przechodzi na nabywcę w dniu zapłaty. Nabywca zapłacił za towar w dniu 10 lutego br. Obowiązek podatkowy powstał w dniu 10 stycznia br.

Przykład 2
Podatnik prowadzi sklep internetowy. Towary dostarcza klientom przez kuriera. Nabywca dokonuje zapłaty za towar kurierowi w chwili jego odbioru (ryzyko utraty towarów ponosi dostawca). Dostawca wysłał towar klientowi w dniu 28 stycznia br. Kurier dostarczył go w dniu 1 lutego br. W tym przypadku obowiązek podatkowy powstanie w dniu 1 lutego.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.)